Αντισταθμιστική εκπαίδευση με πρότυπα Ωνάσεια σχολεία. Η ελληνική πρωτοτυπία; | Γιώργος Μπαγάκης

Αποτελεί άραγε αυτό το μοντέλο εκπαιδευτικής πολιτικής μοντέλο αλλαγής ευρύτερα της ελληνικής εκπαίδευσης; Από όσα μπορώ να γνωρίζω δεν υποστηρίζεται πάντως από κάποιο σοβαρό θεωρητικό ρεύμα εκπαιδευτικής πολιτικής….

Γιώργος Μπαγάκης, Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

1.Εισαγωγικά

Σε πολλά αναπτυγμένα κράτη (π.χ. ΗΠΑ, Γαλλία) έχουν υπάρξει πολιτικές ενίσχυσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας σε υποβαθμισμένες περιοχές και μπορούμε να αναφερθούμε στην αντισταθμιστική εκπαίδευση, στις ζώνες εκπαιδευτικής προτεραιότητας με την ενίσχυση του εκπαιδευτικού προσωπικού, με την πραγματοποίηση κατάλληλων εκπαιδευτικών προγραμμάτων κ.ά, με στόχο τη μείωση σε κάποιο βαθμό της σχολικής αποτυχίας των περιοχών αυτών.

Είναι επίσης γνωστό ότι τα πειραματικά σχολεία έχουν τις ρίζες τους έναν περίπου αιώνα πριν, στην εποχή του Ελευθέριου Βενιζέλου, σε μια περίοδο που το εκπαιδευτικό πεδίο και η εξέλιξη των επιστημών της εκπαίδευσης τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς ήταν πολύ διαφορετική.  Θα πρέπει να επισημανθεί ότι ο πειραματισμός στην εκπαίδευση σήμερα, έναν αιώνα μετά την ανάπτυξη των επιστημών της εκπαίδευσης και των άλλων κοινωνικών επιστημών, έχει ένα πολύ διαφορετικό και εξειδικευμένο πλαίσιο προγραμμάτων σε σύγκριση  με τον πειραματισμό σε επίπεδο πειραματικών σχολείων, όταν αυτές οι επιστήμες βρισκόταν σε νηπιακή ή παιδική ηλικία.

Είναι επίσης γνωστό ότι υπάρχουν περισσότερο ή λιγότερο χαρισματικοί μαθητές που σε όλο τον κόσμο οι γονείς τους φροντίζουν με ποικίλους τρόπους να βρεθούν σε ένα κατάλληλο σχολικό περιβάλλον (είτε διαφορετικές τάξεις κάποιων μαθημάτων, είτε διαφορετικά προγράμματα, διαφορετικά σχολεία) για να αξιοποιούνται καλύτερα τα «χαρίσματα» τους. Στη χώρα μας συχνά  χαρισματικοί  ή καλοί μαθητές αναζητούν πρόσβαση στα πρότυπα σχολεία, στα οποία οι μαθητές εισάγονται με εξετάσεις και οι εκπαιδευτικοί τους επίσης έχουν επιλεγεί με διαδικασίες αυξημένων προσόντων.

Για όλα τα προαναφερθέντα υπάρχουν σωρευμένες έρευνες, αξιολογήσεις, συζητήσεις. Στο σύντομο αυτό σημείωμα απλώς επιχειρούνται κάποιες πρώτες επισημάνσεις και όχι εξαντλητική συζήτηση κυρίως για την επάρκεια του προτεινόμενου μοντέλου των δημόσιων Πρότυπων Ωνάσειων Σχολείων.

Εδώ, στο σύντομο αυτό σημείωμα, προτιμήθηκε να περιοριστούμε στα προηγούμενα και να μην γίνει αναφορά στο τι συνεπάγονται τα προηγούμενα για τα σχολείο της γειτονιάς, το οποίο σταδιακά θα καταργηθεί όπου δημιουργηθεί Ωνάσειο σχολείο, στις επιπτώσεις για τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς των σχολείων που θα μετατραπούν σε Ωνάσεια, στο πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει αύριο χορηγούς από τον ιδιωτικό τομέα κ.ά., τα οποία όμως αποτελούν επίσης πολύ σοβαρά ζητήματα.

2. Η αντισταθμιστική εκπαίδευση με Πρότυπα Ωνάσεια Σχολεία. Η αποθέωση της αντίφασης

Τα Ωνάσεια Πρότυπα σχολεία, τα οποία θα λειτουργήσουν περίπου σύμφωνα με το πλαίσιο των υπαρχόντων προτύπων σχολείων (με εξετάσεις, επιλεγμένο προσωπικό κτλ), αλλά και καλύτερη χρηματοδότηση, πρόκειται να δημιουργηθούν σε περισσότερο υποβαθμισμένες περιοχές με στόχο, όπως ισχυρίζεται η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, να αναβαθμίσουν την Ελληνική Εκπαίδευση. Είκοσι δύο δηλαδή σχολικές μονάδες θα αναβαθμίσουν δεκατρείς χιλιάδες περίπου σχολικές μονάδες που υπάρχουν στη χώρα μας συνολικά. Τα ίδια βέβαια ακούγαμε δέκα και πλέον χρόνια πριν, ότι μια εκατοντάδα προτύπων και πειραματικών σχολείων θα αποτελούσαν τη «λοκομοτίβα» της αναβάθμισης της ελληνικής εκπαίδευσης.

Δυστυχώς, αυτό το τελευταίο μοντέλο βελτίωσης της εκπαίδευσης δεν φάνηκε να επαληθεύετε, αλλά μάλλον αποτέλεσε ένα ακόμα εργαλείο για την επιβολή πρόχειρων συντηρητικών πολιτικών, οι οποίες έχουν φέρει τα σχολεία σε ασφυξία και πολλοί αξιόλογοι εκπαιδευτικοί αναζητούν πλέον τρόπο διαφυγής από αυτά.

Ποιοι άραγε ήταν οι φοβεροί πειραματισμοί που πραγματοποιήθηκαν και ποιες ήταν οι μεγάλες ωθήσεις που έδωσαν για τη βελτίωση της ελληνικής εκπαίδευσης την τελευταία δεκαετία;

Αποτελεί άραγε αυτό το μοντέλο εκπαιδευτικής πολιτικής μοντέλο αλλαγής ευρύτερα της ελληνικής εκπαίδευσης; Από όσα μπορώ να γνωρίζω δεν υποστηρίζεται πάντως από κάποιο σοβαρό θεωρητικό ρεύμα εκπαιδευτικής πολιτικής αλλά κυρίως από Έλληνες εμπειροτέχνες της εκπαίδευσης και συντηρητικούς δημοσιογράφους, που εκμεταλλεύονται την αγωνία πολλών γονέων για ένα καλύτερο μέλλον των παιδιών τους και τους χαϊδεύουν τα αυτιά.

Η περίπτωση των Δημόσιων Ωνάσεων Σχολείων θα αποτελέσει και μοντέλο αντισταθμιστικής εκπαίδευσης για υποβαθμισμένες περιοχές; Μήπως αποτελούν «καθρεφτάκια» για τους ιθαγενείς των περίπου δεκατριών χιλιάδων ελληνικών σχολικών μονάδων; Η αξία της υποχρεωτικής τουλάχιστον εκπαίδευσης κρίνεται μόνο από την αξιοποίηση των χαρισματικών ή κατ’ επίφαση χαρισματικών μαθητών; Οι υπόλοιποι στον «καιάδα» των περισσότερο από δέκα χιλιάδες σχολικών μονάδων;

3. Η σημερινή σχολική εκπαίδευση και ο σημερινός εκφυλισμός επιτυχημένων αντισταθμιστικών προγραμμάτων

Τα κονδύλια των Ωνασείων σχολείων είναι σημαντικά, καθόλου ευκαταφρόνητα και μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση σημαντικών προβλημάτων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση, που μετά  τις περικοπές των μνημονίων, τουλάχιστον την τελευταία πενταετία, βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε ασφυξία.

Μπορούμε να  μιλήσουμε για υποβαθμισμένες περιοχές που δεν θα τις βελτιώσει η ίδρυση ενός Ωνασείου σχολείου; Είναι άλλα προγράμματα αντισταθμιστικής εκπαίδευσης καθοδηγούμενα από έντιμους ειδικούς της εκπαίδευσης, πέρα από κομματικά ρουσφέτια και ημετέρους,  αυτά τα οποία μπορούν να το κάνουν.

Εύλογα μπορεί να επισημάνει βέβαια κάποιος ότι τα ΚΠΣ, τα ΕΣΠΑ παρείχαν τέτοια προγράμματα (μετανάστες, ρομά, ζώνη εκπαιδευτικής προτεραιότητας κ.ά.) αλλά πολύ μεγάλες αλλαγές δεν είδαμε. Αυτό είναι αλήθεια για τη χώρα μας.

Θα πρέπει λοιπόν τα αντισταθμιστικά προγράμματα να σχεδιάζονται και να παρακολουθούνται από επιτελικές ομάδες που στόχος τους δεν θα είναι κυρίως η απορρόφηση κονδυλίων, αλλά οι ουσιαστικές εκπαιδευτικές αλλαγές και η μείωση των ανισοτήτων. Αυτό συνεπάγεται ότι θα πρέπει  να δημιουργηθούν σοβαρές ομάδες εργασίας πέρα από παρατρεχάμενους και κόμματα για να επεξεργαστούν και να υλοποιήσουν  μακροπρόθεσμη εκπαιδευτική πολιτική.

Αυτό συνεπάγεται βαθιές τομές στην εθνική εκπαιδευτική πολιτική. Αντί το περίπου «αποφασίζομε και διατάσσομε» θα πρέπει να γίνει ουσιαστικός και επαρκής διάλογος με φορείς της εκπαίδευσης για την εύρεση εφικτών και αποτελεσματικών προτάσεων.

Η δημιουργία δύο δεκάδων σχολείων με καλύτερες συνθήκες, τα οποία θα απευθύνονται κυρίως σε «χαρισματικούς μαθητές» δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σχέση με την αντισταθμιστική πολιτική για υποβαθμισμένες περιοχές.

Με την ευκαιρία της συζήτησης για τα Ωνάσεια Σχολεία ως αντισταθμιστική εκπαίδευση θα ήθελα να υπενθυμίσω στους κυβερνώντες ένα επιτυχημένο πρόγραμμα αντισταθμιστικής εκπαίδευσης, που γεννήθηκε μέσα από τα σπλάχνα των σχολείων και βραβεύτηκε από την ΕΕ: το Πρόγραμμα μια Νέα Αρχή στα ΕΠΑΛ. Υπενθυμίζω ότι το πρόγραμμα αυτό, το οποίο είχε σημαντικά αντισταθμιστικά στοιχεία για τον εξαιρετικά δύσκολο χώρο των ΕΠΑΛ,  την τελευταία πενταετία το κυβερνών κόμμα, το οδήγησε στη συρρίκνωση, είτε αδιαφορώντας, είτε αναθέτοντας το επιτελείο του προγράμματος σε σχεδόν ανύπαρκτες κομματικές επιτροπές.

4. Εν κατακλείδι

Μια υπενθύμιση στον Υπουργό Παιδείας, ο οποίος με τις πλατφόρμες και τους υπολογιστές  καλά τα κατάφερε στην προηγούμενη του θέση στην κυβέρνηση.

Θα ήθελα λοιπόν να υπενθυμίσω το αυτονόητο: Η εκπαίδευση δεν είναι πρόχειρη «κοπτοραπτική», αλλά πολύπλοκη και δύσκολη κοινωνική διαδικασία και έχει δικές της επιστήμες και πολιτικές, που μάλλον δεν τις γνωρίζει επαρκώς ούτε ο ίδιος, ούτε αυτοί που τον συμβουλεύουν.

Η δημιουργία δύο δεκάδων σχολείων,  με καλύτερες συνθήκες για «χαρισματικούς» κυρίως μαθητές, σίγουρα δεν αντισταθμίζει τις κοινωνικές ανισότητες, αλλά μάλλον αποτελεί μια ακόμα «επικοινωνιακή πιρουέτα» στα δεκατρείς περίπου χιλιάδες σημερινά ελληνικά σχολεία που σε μεγάλο βαθμό βρίσκονται σε ασφυξία, με απογοητευμένους πολύ συχνά εκπαιδευτικούς και σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.