Τροποποιήσεις στο εκλογικό σύστημα των πρυτάνεων εξετάζει το υπουργείο Παιδείας

Τροποποιήσεις στο εκλογικό σύστημα πρυτάνεων εξετάζει η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του edweek.gr, καθώς το ισχύον αποδεικνύεται δυσλειτουργικό.

Πρόκειται για μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει σε βάθος τη φυσιογνωμία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας. Η συζήτηση που ανοίγει δεν είναι απλώς τεχνική ή διοικητική είναι βαθύτατα πολιτική και αξιακή, καθώς αγγίζει την έννοια της ακαδημαϊκής ελευθερίας, της δημοκρατίας και της αυτονομίας των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

Το υπουργείο Παιδείας εξετάζει πιθανές παρεμβάσεις στο σύστημα εκλογής πρύτανη

Ήδη έχουν προκριθεί κάποια σενάρια αλλαγών για να αποφεύγεται η επαναληπτική εκλογή, τα οποία περιμένουν την αξιολόγηση από το Μέγαρο Μαξίμου. Βέβαια, η οδηγία του Μαξίμου είναι οι όποιες αλλαγές να μην ακυρώσουν τη φιλοσοφία του νόμου. Και αυτό διότι πρόκειται για νομοθέτημα που ψηφίστηκε το 2022 από την κυβέρνηση της Ν.Δ. και τυχόν τροποποίησή του θα ενισχύσει τα πολιτικά επιχειρήματα της αντιπολίτευσης που εξαρχής αντιδρούσε στον νόμο.

Θυμίζουμε ότι και η προηγούμενη ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας με τον Κυριάκο Πιερρακάκη εξέταζε τροποποιήσεις στο εκλογικό σύστημα πρυτάνεων οι οποίες όμως για κάποιους ασαφείς λόγους δεν προχώρησαν. Οι κακές γλώσσες λένε ότι υπήρχαν μέλη του υπουργικού συμβουλίου που «δεν ήθελαν “ούτε με σφαίρες” να ακούσουν για αλλαγές στον νόμο».

Η περίπτωση του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου – ΑΠΘ

Για δύο συνεχόμενα χρόνια, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) βρισκόταν σε αδυναμία να εκλέξει πρύτανη. Η εκκρεμότητα λύθηκε μόλις πρόσφατα και μετά τις έντονες αντιδράσεις του υφυπουργού Παιδείας αρμόδιου για τα ΑΕΙ Νίκου Παπαϊωάννου.

Η συγκεκριμένη υπόθεση είναι ενδεικτική της γενικότερης εικόνας που επικρατεί στον χώρο των ΑΕΙ. Παρότι η περίπτωση του ΑΠΘ είναι ακραία, καθώς όλα τα υπόλοιπα πανεπιστήμια είχαν καταφέρει να εκλέξουν πρύτανη σύμφωνα με τον νόμο 4957 από το 2022, δεν είναι ο μοναδικός προβληματικός κρίκος στην αλυσίδα.

Πανεπιστημιακή Διοίκηση σε Κρίση: Το μοντέλο  6-5-1

Με βάση τον Νόμο 4957/2022, ο τρόπος επιλογής των πρυτάνεων στα ελληνικά πανεπιστήμια έχει αλλάξει ριζικά. Η άμεση εκλογή από την πανεπιστημιακή κοινότητα έχει καταργηθεί και στη θέση της εφαρμόζεται πλέον ένα σύστημα επιλογής από το Συμβούλιο Διοίκησης, το λεγόμενο και “6-5-1”.

Το συγκεκριμένο μοντέλο καταγράφει με συντομία τη συγκεντρωτική δομή διοίκησης: το Συμβούλιο έχει λίγα μέλη, ισχυρές αρμοδιότητες και αποκλειστική εξουσία επιλογής πρύτανη, χωρίς συμμετοχή των φοιτητών ή άλλων φορέων της πανεπιστημιακής κοινότητας. Συνεπώς, το μοντέλο θεωρείται “κλειστό” και ιεραρχικό, συγκριτικά με προηγούμενα συστήματα άμεσης εκλογής.

Το Συμβούλιο αποτελείται από έξι εσωτερικά μέλη (εκλεγμένα μέλη ΔΕΠ του Ιδρύματος) και πέντε εξωτερικά μέλη, τα οποία επιλέγονται από τα εσωτερικά. Σκοπός του νομοθέτη ήταν να εξασφαλιστεί διατμηματική εκπροσώπηση και να ενισχυθούν οι συναινέσεις. Το Συμβούλιο είναι αυτό που προκηρύσσει τη θέση του πρύτανη, αξιολογεί τους υποψηφίους μέσω συνεντεύξεων και κριτηρίων που θέτει και τελικά προχωρά στην επιλογή του πρύτανη. Ο ρόλος της υπόλοιπης πανεπιστημιακής κοινότητας —συμπεριλαμβανομένων των φοιτητών και του διοικητικού προσωπικού— έχει πλήρως αποκλειστεί από τη διαδικασία.

Αν και το νέο μοντέλο “6-5-1” επιδιώκει την ενίσχυση της στρατηγικής διοίκησης και της αποτελεσματικότητας, έχει δεχθεί σφοδρή κριτική για τη συγκέντρωση εξουσίας, την απουσία δημοκρατικής λογοδοσίας και τον κίνδυνο αναπαραγωγής πελατειακών σχέσεων μέσω κλειστών, μη διαφανών δικτύων με κίνδυνο η θέση του πρύτανη να καταλήξει να ελέγχεται μέσω παρασκηνιακών συναλλαγών και άτυπων συμμαχιών.

Συμπερασματικά:

Οι όποιες αλλαγές στο εκλογικό σύστημα των πρυτάνεων πρέπει να σχεδιαστούν με σύνεση, διαβούλευση και σεβασμό προς τις δημοκρατικές αρχές που διέπουν την πανεπιστημιακή ζωή. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αλλαγή προσώπων ή διαδικασιών, αλλά η ενίσχυση της λειτουργικότητας, της διαφάνειας και του ουσιαστικού διαλόγου στα ελληνικά πανεπιστήμια. Αν οι μεταρρυθμίσεις κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση, τότε θα έχουν προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στην κοινωνία συνολικά.

Μένει να φανεί εάν η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας  θα προχωρήσει σε σχετικές πρωτοβουλίες. Βέβαια τα πανεπιστήμια, όπως κάθε θεσμός, αντικατοπτρίζουν τις βαθύτερες κοινωνικές δομές και παθογένειες — και οι πελατειακές σχέσεις είναι ζήτημα πολύ ευρύτερο, που ξεπερνά το εκλογικό σύστημα.

Ίδωμεν…

Δες όλες τις ειδήσεις και τα νέα τη στιγμή που συμβαίνουν

Διάβασε όλες τις σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.