Ταξίδι στο παρελθόν: Το πετρόκτιστο Δημοτικό Σχολείο Σπηλαίου Γρεβενών

Το Σπήλαιο ή Σπήλιο είναι ένα από τα πιο απομονωμένα αλλά κι ένα από τα επιβλητικότερα χωριά των Γρεβενών. Το δημοτικό σχολείο του χωριού έχει μια σπάνια ομορφιά αλλά και ιστορία

Περνώντας ξυστά κάτω από τα βράχια, ακολουθώντας τον δρόμο που έρχεται από του Ζιάκα, κανείς δε φαντάζεται ότι κάπου εκεί κρύβεται μια τόσο ξεχωριστή και διαφορετική,  κοινότητα.

Το Σπήλαιο, χτισμένο κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού, περιβάλλεται από ορεινούς όγκους στις υπόλοιπες τρεις πλευρές του. Από την πλευρά του Όρλιακα, τα σημάδια από τα τείχη της αρχαίας ακρόπολης είναι εμφανή, δίνοντας στο μικρό χωριό ιστορική ταυτότητα. Η κοινότητα κατοικείται αδιαλείπτως από τη νεολιθική εποχή. Το χωριό περικλείεται από κάστρο της εποχής του Ιουστινιανού -σώζεται αυτούσιο σε πολλά σημεία- για επιπλέον προστασία τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή περίοδο, καθώς βρίσκεται πάνω στην οδό, που συνδέει Μακεδονία και Ήπειρο.

Οι κάτοικοι του Σπηλαίου συμμετείχαν ενεργά στην επανάσταση του 1821 όπως και στον Μακεδονικό Αγώνα. Εδώ κηρύχτηκε η επανάσταση της Μακεδονίας από τον Θεόδωρο Ζιάκα, εδώ έγινε η μεγάλη μάχη ενάντια σε 15.000 Τουρκαλβανούς και εδώ εξοντώθηκαν 600 Τούρκοι. Εδώ, τέλος, είναι η πατρίδα του Διαμαντή Κόκκινου, που ήρθε αντιμέτωπος με Τούρκους και Βουλγάρους στις περιφέρειες Γρεβενών και Καστανοχωρίων.

Η θέα προς την κοιλάδα Κάναβη, το φαράγγι της Πορτίτσας, τον Βενέτικο ποταμό και τη Βάλια Κάλντα είναι μοναδική και αποτελεί από μόνη της λόγο επίσκεψης. Πολύ κοντά στο Σπήλαιο βρίσκονται τα πέτρινα γεφύρια Πορτίτσας –ίσως το πιο όμορφο δίτοξο γεφύρι της Ελλάδας–  Κατσογιάννη και Λιάτισας. 

Στην είσοδο του χωριού δεσπόζει η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου του 1633, μοναστήρι σταυροπηγιακό (άμεση δικαιοδοσία δηλαδή είχε ο Πατριάρχης), από το οποίο πέρασε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.  Στην πλατεία του Σπηλαίου ξεχωρίζει το δημοτικό σχολείο, ο ναός Αγίου Αθανασίου του 1804 καθώς και το Ιερό Σπήλαιο του Άρχοντος Μιχαήλ.

Παλαιό Δημοτικό Σχολείο

Το δημοτικό σχολείο του χωριού κτίστηκε μεταξύ των ετών 1930 και 1935 από τεχνίτες της πέτρας, από το χωριό Χρυσαυγή Βοΐου και έχει μια σπάνια ομορφιά αλλά και ιστορία. Το Σπήλαιο ίσως είναι το πρώτο χωριό στην περιφέρεια Γρεβενών στο οποίο λειτούργησε σχολείο. Τα γράμματα αναφέρεται ότι καλλιεργούνταν ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα στη μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Σπηλαίου. Το 1815 μνημονεύεται ότι η μονή Σπηλαίου ίδρυσε σχολείο μαζί με βιβλιοθήκη. Σύμφωνα με την έρευνα του «Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου του εν Κωνσταντινουπόλει Ηπειρωτικού», κατά το σχολικό έτος 1873-1874 λειτουργούσε στο Σπήλαιο αλληλοδιδακτικό σχολείο όπου δίδασκε ένας δάσκαλος, φοιτούσαν 30 μαθητές και η ετήσια δαπάνη συντήρησης ανερχόταν στα 2.500 γρόσια. Στη στατιστική των ελληνικών σχολείων στο βιλαέτι Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου μνημονεύεται ότι κατά τη σχολική χρονιά 1894-1895 λειτουργούσε στο χωριό 1 γραμματοδιδασκαλείο όπου δίδασκε 1 δάσκαλος και φοιτούσαν 30 μαθητές και η ετήσια συνδρομή συντήρησης ανέρχονταν στα 276 φράγκα.

Στις αρχές του 20ού αιώνα μνημονεύεται η λειτουργία Σχολείου στο Σπήλαιο με λιγότερους από 50 μαθητές.Το 1902 κατά την απογραφή των σχολείων στην οποία προέβη το προξενείο Ελασσόνας αναφέρεται ότι λειτουργούσε στο Σπήλαιο αστική σχολή όπου δίδασκε 1 δάσκαλος και φοιτούσαν συνολικά 50 μαθητών.

Έχουν γίνει επεμβάσεις περιμετρικά στην κορυφή των τοίχων και στα παράθυρα. Το 1997 διέκοψε τη λειτουργία του.

Η παλιά φωτογραφία που περιλαμβάνεται στο παρόν άρθρο προέρχεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Δείτε σχετικά – Τα Πέτρινα Σχολεία της Ελλάδας

Δες όλες τις ειδήσεις και τα νέα τη στιγμή που συμβαίνουν

Διάβασε όλες τις σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.