Το Διδακτικό Τρίγωνο: Οι τρεις πυλώνες της σχολικής διδασκαλίας

Διδακτικό Τρίγωνο: Σε κάθε σχολική διδασκαλία συμμετέχουν τρεις βασικοί παράγοντες, οι οποίοι συνεργάζονται για την επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων.

α. Ο Εκπαιδευτικός

Ο εκπαιδευτικός είναι ο κύριος συντονιστής της μαθησιακής διαδικασίας. Η βοήθειά του είναι πολύμορφη. Είναι υπεύθυνος για:

• Τον σχεδιασμό και την οργάνωση της διδασκαλίας.
• Την επιλογή κατάλληλων μεθόδων και τεχνικών που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών.
• Τη δημιουργία ενός θετικού και ενθαρρυντικού περιβάλλοντος μάθησης.
• Την υποστήριξη και την εμψύχωση των μαθητών ώστε να συμμετέχουν ενεργά.

β. Οι Μαθητές

Οι μαθητές αποτελούν τον πυρήνα της διδασκαλίας, καθώς η διαδικασία προσαρμόζεται στις δικές τους ανάγκες, δυνατότητες και ενδιαφέροντα. Οι μαθητές:

• Ενεργούν ως αποδέκτες και συνδημιουργοί της γνώσης.
• Επιδιώκουν τη μάθηση μέσα από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον, τους συμμαθητές και τον εκπαιδευτικό.
• Αναπτύσσουν δεξιότητες, όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η συνεργασία.

γ. Το Αντικείμενο της Διδασκαλίας

Το αντικείμενο της διδασκαλίας είναι το περιεχόμενο ή η γνώση που πρόκειται να μεταδοθεί. Η αποτελεσματική διδασκαλία απαιτεί:

• Την προσαρμογή του περιεχομένου στις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών.
• Την αξιοποίηση σύγχρονων και παραδοσιακών μέσων για την καλύτερη κατανόηση.
• Τη σύνδεση της ύλης με πραγματικές καταστάσεις και εφαρμογές, ώστε να είναι πιο ενδιαφέρουσα και χρήσιμη.

Με βάση τα παραπάνω, το αντικείμενο διδασκαλίας δεν προσφέρεται στον μαθητή “αυτό καθεαυτό”, δηλαδή στην αρχική του μορφή, αλλά στην επεξεργασμένη μορφή την οποία έδωσε ο εκπαιδευτικός. Ο μαθητής μαθαίνει το αντικέιμενο με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικός διδάσκει το αντικείμενο στον μαθητή (Νημά & Καψάλης, 2002).

Η ισορροπία και η συνεργασία μεταξύ αυτών των τριών παραγόντων αποτελούν τη βάση για μια επιτυχημένη εκπαιδευτική εμπειρία.

Στην αλληλεπίδρασή τους οι τρεις αυτοί παράγοντες τις διδασκαλίας οργανώνονται στο λεγόμενο διδακτικό τρίγωνο, το οποίο αντικατοπτρίζει τη βασική δομή της διδασκαλίας. Η αλληλεπίδραση των τριών αυτών παραγόντων συνιστά το φαινόμενο της διδασκαλίας. Δεν μπορούμε να μιλάμε για διδασκαλία, όταν λείπει ο ένας από αυτούς. Στο διδακτικό τρίγωνο κάθε γωνία θέτει απαιτήσεις απέναντι στην καθεμία από τις δύο άλλες. Ο διάλογος π.χ. του μαθητή με το αντικείμενο διδασκαλίας βρίσκεται υπό τον έλεγχο του εκπαιδευτικού, ο διάλογος του μαθητή με τον εκπαιδευτικό γίνεται πάντα σε αναφορά προς το αντικείμενο διδασκαλίας (διαφορετικά πρόκειται για μια απλή συζήτηση ανάμεσα στους δύο και όχι για διδασκαλία) και ο διάλογος ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και στο αντικείμενο γίνεται αναφορά προς τον μαθητή.

Ανάλογα πάντως με την έμφαση του κάθε παράγοντα κατά την αλληλεπίδραση τους η δασκάλα παίρνει μια τελείως άλλη μορφή:

α. Πρωτεύοντα ρόλο στην σχέση αυτή μπορεί να παίζει ο εκπαιδευτικός, οπότε αυτός καθαρίζει διδακτέα ύλη και τις στρατηγικές της διδασκαλίας (δασκαλοκεντρική διδασκαλία),

β. Μερικές φορές κεντρική θέση στην διδασκαλία κατέχει ο μαθητής, οι ανάγκες του, τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, του και η αντιληπτικές ικανότητές του (μαθητοκεντρική διδασκαλία)

γ. Κάθε διδασκαλία, τέλος, έχει ως σκοπό να μεταδώσει στον μαθητή είναι σώμα γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων, ένα αντικείμενο διδασκαλίας. Δεν μπορεί να γίνει αποτελεσματική διδασκαλία χωρίς να πάρει ο εκπαιδευτικός υπόψη του τη φύση του αντικειμένου της διδασκαλία; (γνωσιοκεντρική διδασκαλία).

Το κύριο μειονέκτημα του διδακτικού του τριγώνου έγκειται στο γεγονός ότι υπερτονίζει τον ρόλο του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικός είναι αυτός που προετοιμάζει το αντικείμενο της διδασκαλίας, αυτός επηρεάζει τον μαθητή, αυτός επιλέγει τη μέθοδο διδασκαλίας, αυτός οργανώνει την χρήση των μέσων δασκάλες κλπ. Αντίθετα, η άμεση επαφή του μαθητή με το αντικείμενο της διδασκαλίας υποτιμάται, η επαφή αυτή γίνεται πάντα μέσω του εκπαιδευτικού.

Αυτό σημαίνει ότι περιορίζεται ή και καταργείται η αυτενέργεια του μαθητή και κατ’ αυτό τον τρόπο η επαφή του μαθητή με το αντικείμενο διδασκαλίας παύει να είναι άμεση, αυθεντική και πρωτότυπη, αλλά γίνεται σχολειοποιημένη.

Πηγή: Νημά, Ε. Α., & Καψάλης, Α. Γ. (2002). Σύγχρονη διδακτική

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.