Καθαρά Δευτέρα: Τι γιορτάζουμε και πώς τη ζούμε στην τάξη

Η διδακτική αξιοποίηση της Καθαράς Δευτέρας δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίσουν στοιχεία της λαϊκής μας παράδοσης και να τα προσεγγίσουν όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά.

Τι είναι η Καθαρά Δευτέρα;

Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου 40 ημερών νηστείας, περισυλλογής και πνευματικής προετοιμασίας που οδηγεί στο Πάσχα.

Ονομάζεται «Καθαρά» γιατί συμβολίζει τον καθαρισμό:

• της σκέψης
• της καρδιάς
• των πράξεων
• αλλά και των διατροφικών συνηθειών

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, η ημέρα αυτή συνδέεται συμβολικά με τον «καθαρισμό». Οι οικογένειες φροντίζουν να απομακρύνουν ό,τι έχει απομείνει από τα μη νηστίσιμα φαγητά της Αποκριάς. Σε ορισμένα μέρη, όπως στην Ήπειρο, οι νοικοκυρές έπλεναν σχολαστικά κατσαρόλες και χάλκινα σκεύη με ζεστό σταχτόνερο, ώστε να απομακρύνουν τα λίπη και να τα κάνουν να λάμπουν. Ακόμη και τα πεζοδρόμια ασπρίζονταν, δίνοντας την αίσθηση μιας νέας, καθαρής αρχής.

Κούλουμα

Ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στις εξοχές λέγεται Κούλουμα. Η ετυμολογία της λέξης έχει λατινική (κολούμνα = κολώνα ή κούμουλους = σωρός, κορυφή) ή αλβανική προέλευση (κόλουμ = καθαρός). Στην Αττική αλλά και σε άλλες περιοχές τα Κούλουμα γιορτάζονται σε χώρους όπου ενδείκνυνται για πέταγμα χαρταετού.

Η συγκεκριμένα ημέρα είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να γνωρίσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας με βιωματικό τρόπο μέσα στην τάξη. Παρακάτω ακολουθούν ιδέες αξιοποίησης της ημέρας:

1. Πέταγμα χαρταετού

Απαραίτητο συμπλήρωμα της Καθαράς Δευτέρας αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού, με τα ποικίλα χρώματα και σχέδια, από μικρούς και μεγάλους, πιθανόν για να πετάξουν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, μια και μπαίνει η άνοιξη και όλα, τουλάχιστον στη φύση, είναι πιο χαρούμενα λόγω της ανθοφορίας και της βελτίωσης του καιρού.

2. Σαρακοστιανό τραπέζι στην τάξη

Το πιάτο της ημέρας περιλαμβάνει νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Τα νηστίσιμα, όπως αναφέραμε και παραπάνω συνοδεύονται από τη λαγάνα, ένα είδος άρτου χωρίς προζύμι, απλωτό και πατημένο για να ψήνεται εύκολα.

Στο τραπέζι της ημέρας βρίσκουμε:

• Λαγάνα
• Ταραμά
• Χαλβά
• Όσπρια και θαλασσινά

Μπορούμε να οργανώσουμε στην τάξη ένα σαρακοστιανό τραπέζι, δίνοντας στη δράση ουσιαστικό παιδαγωγικό χαρακτήρα — όχι απλώς ως ένα κοινό κέρασμα, αλλά ως μια βιωματική μαθησιακή εμπειρία.

Τα παιδιά, με τη σύμφωνη γνώμη των γονέων, μπορούν να φέρουν νηστίσιμα εδέσματα της Καθαράς Δευτέρας (λαγάνα, χαλβά, ταραμά, όσπρια, θαλασσινά κ.ά.). Η δραστηριότητα όμως αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από έρευνα και παρουσίαση.

Πώς οργανώνεται

Κάθε μαθητής ή ομάδα:

• Επιλέγει ένα σαρακοστιανό φαγητό.
• Αναζητά βασικές πληροφορίες:

Τι υλικά περιέχει;
Από πού προέρχεται;
Τι συμβολίζει;
Γιατί το καταναλώνουμε την Καθαρά Δευτέρα;

• Ετοιμάζει μια σύντομη προφορική παρουσίαση (1–2 λεπτά).

Μπορούν ακόμη να δημιουργήσουν μικρές καρτέλες με:

• το όνομα του φαγητού
• την περιοχή προέλευσης (αν υπάρχει)
• μια ενδιαφέρουσα πληροφορία

Έτσι, το τραπέζι μετατρέπεται σε «ζωντανό λαογραφικό μουσείο».

Η ενασχόληση με τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην τάξη συμβάλλει στην κατανόηση της πολιτισμικής μας παράδοσης και στη διατήρηση στοιχείων της λαογραφίας μέσα από βιωματικές δράσεις. Η κατασκευή χαρταετού και η οργάνωση σαρακοστιανού τραπεζιού λειτουργούν ως μέσα ενεργητικής μάθησης, επιτρέποντας στους μαθητές να προσεγγίσουν το περιεχόμενο με τρόπο συνεργατικό και ουσιαστικό.

Με τον τρόπο αυτό, το σχολείο γίνεται χώρος όπου η παράδοση προσεγγίζεται με γνώση, οργάνωση και παιδαγωγικό στόχο.

Διαβάστε επίσης: Καθαρά Δευτερά: Εκπαιδευτικό υλικό για τον χαρταετό

Μία ημέρα, ένα μάθημα: Καθαρά Δευτέρα

Διάβασε όλες τις σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.