Αντόνιο Γκράμσι: Γι΄ αυτό μισώ την Πρωτοχρονιά…!

Ένα δοκίμιο ύμνος στην ελευθερία και τον αντικομφορμισμό. Ο Γκράμσι επέκρινε τον συμβατικό εορτασμό της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, όχι μόνο για τους εορτασμούς της, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας “νέας αρχής”.

Μέσα από τη διεισδυτική ματιά του ο Γκράμσι έρχεται να απαντήσει ακόμα και σήμερα σε όλα τα ερωτήματα που μπορεί να γυρίζουν στο μυαλό μας κάθε Πρωτοχρονιά.

Σύμφωνα με τα γραφόμενά του, η ιδέα του νέου έτους είναι μια παραπλανητική σύμβαση. Τίποτα θεμελιώδες δεν αλλάζει όταν το ρολόι χτυπάει μεσάνυχτα, και ο εορτασμός μιας “νέας αρχής” μπορεί να αποσπάσει την προσοχή των ανθρώπων από την ανάγκη για πραγματική αλλαγή στον κόσμο.

Ο Γκράμσι θεωρεί παράλογο το γεγονός ότι οι άνθρωποι διαιρούν το πέρασμα του χρόνου, που είναι μια συνεχής διαδικασία, σε τεχνητές μονάδες όπως τα έτη.

Αισθάνεται αποξενωμένος από την υποχρέωση να γιορτάζει τη μετάβαση σε ένα νέο έτος. Τον ενοχλεί το γεγονός ότι οι άνθρωποι νοιώθουν κοινωνικά υποχρεωμένοι να δείχνουν χαρά ακόμη και όταν δεν έχουν κανένα λόγο να το κάνουν. Αυτή η συλλογική προσδοκία, νοιώθει ότι ενισχύει τον κομφορμισμό και την επιφανειακότητα.

Αντί να επικεντρωθεί σε μια συγκεκριμένη στιγμή όπως η παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ο Γκράμσι υποστηρίζει τον συνεχή και καθημερινό αυτοστοχασμό. Πιστεύει ότι είναι πολύ πιο γόνιμο να αναστοχάζεται κανείς διαρκώς τις πράξεις του και την κατάσταση του κόσμου, αντί να χρησιμοποιεί μια συμβολική ημέρα ως δικαιολογία για να πάρει καλές αποφάσεις.

Το κείμενο του Αντόνιο Γκράμσι για την Πρωτοχρονιά

Κάθε πρωί, καθώς ξυπνώ άλλη μια φορά κάτω από το πέπλο του ουρανού, νιώθω πως για μένα είναι Πρωτοχρονιά. Γι΄ αυτό μισώ τις πρωτοχρονιές με καθορισμένη ημερομηνία, που μετατρέπουν τη ζωή και το ανθρώπινο πνεύμα σε μια εμπορική επιχείρηση, με τον ωραίο τους απολογισμό, με τον ισολογισμό τους και την πρόβλεψη για το νέο διαχειριστικό έτος.

Ακυρώνουν την αίσθηση της συνέχειας της ζωής και του πνεύματος. Καταλήγει κανείς να πιστεύει πραγματικά ότι μεταξύ των ετών υπάρχει συνέχεια, κι ότι ξεκινά μια νέα ιστορία, και βάζει κανείς στόχους, και μετανιώνει για τις αστοχίες κτλ κτλ. Αυτό είναι ένα γενικότερο σφάλμα των ημερομηνιών.

Λένε πως η χρονολογία είναι η ραχοκοκαλιά της ιστορίας -αυτό το παραδεχόμαστε. Όμως, οφείλουμε να παραδεχτούμε πως υπάρχουν τέσσερις ή πέντε θεμελιώδεις ημερομηνίες, τις οποίες κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του τις έχει πάντα κατά νου,  που έχουν περιπαίξει την ιστορία. Κι αυτές είναι Πρωτοχρονιές. Η Πρωτοχρονιά της ρωμαϊκής ιστορίας ή του μεσαίωνα ή της νεωτερικότητας. Κι έχουν γίνει τόσο διαπεραστικές και τόσο  απολιθωτικές που, κι εμείς οι ίδιοι εκπλησσόμαστε καμιά φορά αναλογιζόμενοι ότι η ζωή στην Ιταλία άρχισε το 752, κι ότι το 1490 ή το 1492 είναι σαν βουνά στα οποία η ανθρωπότητα αναρριχήθηκε ακαριαία φτάνοντας σε έναν νέο κόσμο, εισερχόμενη σε μια νέα ζωή.  Κι έτσι η ημερομηνία γίνεται ένα εμπόδιο, ένα παραπέτασμα που εμποδίζει να δούμε ότι η ζωή συνεχίζει να εκτυλίσσεται με το ίδιο, αμετάβλητο, βασικό  μοτίβο, χωρίς απότομες μεταβολές, με τον ίδιο τρόπο που στον κινηματογράφο σκίζεται το φιλμ κι έχουμε ένα διάλειμμα εκτυφλωτικού φωτός.

Γι΄ αυτό, μισώ την Πρωτοχρονιά. Θέλω κάθε πρωινό να ‘ναι για μένα και μια Πρωτοχρονιά. Κάθε μέρα θέλω να κάνω κι έναν προσωπικό απολογισμό, και να ανανεώνομαι κάθε μέρα. Καμιά μέρα καθορισμένη εκ των προτέρων για ανάπαυση. Τις παύσεις μου εγώ τις επιλέγω, όταν αισθάνομαι μεθυσμένος από έντονη ζωή και θέλω να κάνω μια βουτιά στη ζωτικότητα για να αντλήσω από κει καινούρια δύναμη.

Καμιά πνευματική αγκίστρωση. Κάθε ώρα της ζωής μου θα ‘θελα να είναι νέα, παρότι συνδεδεμένη με τις περασμένες. Καμία μέρα ξεφαντώματος με συλλογικές  στιχοπλοκές, που τις ανταλλάσσω με ξένους που δεν με ενδιαφέρουν. Επειδή ξεφάντωναν οι πρόγονοι των προγόνων μας κτλ πρέπει κι εμείς να αισθανόμαστε την ανάγκη του ξεφαντώματος. Όλα αυτά μου φέρνουν αναγούλα.»

Το κείμενο δημοσιεύτηκε από τον Αντόνιο Γκράμσι την 1η Ιανουαρίου 1916 στην τορινέζικη έκδοση της εφημερίδας «L’ Avanti!».

Ο Αντόνιο Γκράμσι ήταν Ιταλός φιλόσοφος, ένας συναρπαστικός στοχαστής, συγγραφέας, πολιτικός και πολιτικός επιστήμονας.

Το συγκεκριμένο δοκίμιό του αντανακλά τις ευρύτερες φιλοσοφικές του πεποιθήσεις: επιδίωκε μια κριτική, ενεργητική στάση απέναντι στον κόσμο, αντί για την παθητική αποδοχή των κοινωνικά επιβαλλόμενων τελετουργιών.

M.E

Για το edweek.gr

Διάβασε όλες τις ειδήσεις μας στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.