Έρευνα PISA 2025: Σταθεροποίηση και τάσεις σύγκλισης για την Ελλάδα – Τα βασικά ευρήματα και οι προκλήσεις

Ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2025, παρουσία της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, από τον Εθνικό συντονιστή του προγράμματος PISA στην Ελλάδα, Καθηγητή Κώστα Δημόπουλο, ταυτόχρονα με την παρουσίαση από τον Andreas Schleicher, Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ στο Παρίσι.

Στην ανάλυση και συζήτηση των αποτελεσμάτων —η οποία πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Υπουργείο Παιδείας, παρουσία της ηγεσίας του ΥΠΑΙΘΑ— παραβρέθηκαν ο Γ.Γ. Αβάθμιας και Ββάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής, Γ. Παπαδομαρκάκης, και ο Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Κ. Λολίτσας.

Στην έρευνα PISA 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές/τριες, εκπροσωπώντας συνολικά 33 εκατομμύρια μαθητές από 91 χώρες (δέκα επιπλέον χώρες σε σχέση με το 2022). Αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες (αντικείμενο εστίασης), στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και —για πρώτη φορά— στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα (Computational Problem Solving). Επιπλέον, σε 22 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αξιολογήθηκε η ικανότητα των μαθητών/τριών στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα να ανακοινώνονται τον Μάιο του 2027.

Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές/τριες από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου (101.850 μαθητές), το υψηλότερο ποσοστό από το 2000. Η χώρα συμμετείχε με αναβαθμισμένους όρους:

• Ενισχύθηκαν τα σχολεία του δείγματος με 4.500 laptops και 2.500 ακουστικά.

• Θεσμοθετήθηκε αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση.

• Αναπτύχθηκε η πλατφόρμα Skills4Life με θέματα τύπου PISA για την εξοικείωση των σχολείων.

Τα αποτελέσματα PISA 2025

Οι επιδόσεις των 15χρονων διεθνώς ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας (2000), με σημαντική πτώση στην Κατανόηση Κειμένου ακόμη και σε παραδοσιακά ισχυρά συστήματα (π.χ. Φινλανδία, Εσθονία, Ιρλανδία, Κορέα, Σιγκαπούρη).

Στην Ελλάδα, οι επιδόσεις σημείωσαν μικρότερη πτώση στα Μαθηματικά και παραπλήσια στην Κατανόηση Κειμένου και στις Φυσικές Επιστήμες σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Για πρώτη φορά μετά από δέκα χρόνια ανακόπτεται η πορεία απόκλισης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.27, με σαφή τάση σύγκλισης στα Μαθηματικά:

• Μαθηματικά: Πτώση 6 μονάδων στην Ελλάδα, έναντι πτώσης 11 στον ΟΟΣΑ-23 και 12 στην ΕΕ27.

• Φυσικές Επιστήμες: Πτώση 7 μονάδων, έναντι πτώσης 5 στον ΟΟΣΑ-23 και 5 στην ΕΕ27.

• Κατανόηση Κειμένου: Πτώση 16 μονάδων, έναντι πτώσης 16 στον ΟΟΣΑ-23 και 18 στην ΕΕ27.

Στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες (με μέσο όρο ΟΟΣΑ 500), καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες. Καταγράφονται μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ σχολείων, καθώς περίπου 38 σχολεία (1 στα 6 του δείγματος) πέτυχαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Βασικές τάσεις και περιβάλλον μάθησης

• Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες: Η επίδραση των ανισοτήτων είναι ελαφρώς μικρότερη επειδή οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες. Οι μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρου προέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.

• Στάσεις μαθητών: Εμφανίζουν αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση ως προς την περιέργεια και την επιμονή, αλλά διαθέτουν ισχυρή πεποίθηση ανάπτυξης μέσω της προσπάθειας (growth mindset).

• Σχολικό κλίμα: Οι μαθητές περιγράφουν λιγότερο υποστηρικτικό περιβάλλον γνωστικής ενεργοποίησης. Η παραβατικότητα περιορίζεται κυρίως σε χαμηλής έντασης προβλήματα πειθαρχίας και απουσίες, ενώ το αίσθημα ασφάλειας και του ανήκειν έχει βελτιωθεί σε σχέση με το 2022. Η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων φαίνεται να έχει λειτουργήσει επιτυχώς.

• Υποδομές και προσωπικό: Παρά τους μαζικούς διορισμούς, οι διευθυντές αναφέρουν ελλείψεις προσωπικού —κυρίως λόγω ζητημάτων κατανομής και διαχείρισης. Οι ψηφιακές υποδομές παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση, με τους διαθέσιμους Η/Υ ανά μαθητή να αυξάνονται με διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ την περίοδο 2018–2025.

 PISA 2025: συμπέρασμα

Η εικόνα δείχνει σαφείς ενδείξεις σταθεροποίησης και ανακοπή της πολυετούς διεύρυνσης της απόστασης από τον ΟΟΣΑ, με παράλληλη βελτίωση ψηφιακών υποδομών και υψηλές επαγγελματικές προσδοκίες από τους μαθητές. Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό μαθητών (40,9% στις Φ.Ε., 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά) ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού.

Οι προκλήσεις αφορούν την αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων, την ενίσχυση της ποιότητας της διδασκαλίας, την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και τη στοχευμένη στήριξη των ευάλωτων ομάδων. Μέσω δρομολογημένων μεταρρυθμίσεων όπως το Εθνικό Απολυτήριο, τα νέα Προγράμματα Σπουδών και το Πολλαπλό Βιβλίο, η χώρα προσδοκά περαιτέρω βελτίωση στον επόμενο κύκλο της έρευνας το 2029.