Εκπαιδευτικοί: Οδηγός για τη σωστή στάση των μαθητών στην τάξη

Ο οδηγός βοηθά τον εκπαιδευτικό να οργανώσει τη θέση εργασίας του μαθητή, να αναγνωρίσει απλές δυσκολίες στάσης και να εντάξει μικρές αλλαγές θέσης στην καθημερινότητα της τάξης. Δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Τεκμηρίωση

Χρησιμοποιήθηκαν συστηματικές ανασκοπήσεις και μετααναλύσεις. Όταν η τεκμηρίωση είναι παρατηρητική, οι οδηγίες διατυπώνονται ως πρακτικές προσαρμογές και όχι ως βεβαιότητες πρόληψης ή θεραπείας.

Η βιβλιογραφία δεν τεκμηριώνει μία μοναδική ιδανική στάση που προλαμβάνει από μόνη της τον πόνο. Υποστηρίζει, όμως, την αποφυγή  παρατεταμένων ακραίων θέσεων, την αντιστοίχιση των καθισμάτων στις διαστάσεις του παιδιού και τη συχνή αλλαγή θέσης.

Άμεση Παρατήρηση Εκπαιδευτικού

Η θέση 90°- 90°- 90° ως σημείο εκκίνησης

Η θέση με ισχία, γόνατα και ποδοκνημικές περίπου στις 90° μοίρες χρησιμοποιείται ως πρακτική εργονομική αφετηρία για τη στήριξη των πελμάτων και την αντιστοίχιση καθίσματος και θρανίου. Δεν αποτελεί κλινικά αποδεδειγμένη μοναδική σωστή στάση ούτε πρέπει να επιβάλλεται άκαμπτα.

1. Ζητήστε από τον μαθητή να καθίσει με τη λεκάνη πίσω στο κάθισμα.
2. Ελέγξτε αν τα πέλματα στηρίζονται. Αν αιωρούνται, χρησιμοποιήστε σταθερό υποπόδιο ή κατάλληλο σκαλοπάτι.
3. Ελέγξτε αν το κάθισμα πιέζει πίσω από τα γόνατα. Πρέπει να υπάρχει μικρό περιθώριο.
4. Φέρτε την καρέκλα αρκετά κοντά στο θρανίο, ώστε ο μαθητής να μη σκύβει ή να τεντώνεται.
5. Το ύψος του θρανίου πρέπει να επιτρέπει χαλαρούς ώμους και άνετη στήριξη των πήχεων.

Εύκολες λύσεις που επιτρέπονται

• Σταθερό κουτί ή υποπόδιο κατάλληλου ύψους, που δεν γλιστρά και δεν ανατρέπεται.
• Σταθερό μαξιλάρι ανύψωσης μόνο όταν εξασφαλίζει ασφαλές κάθισμα και δεν μειώνει τη στήριξη της πλάτης.
• Κεκλιμένη επιφάνεια γραφής όταν μειώνει το υπερβολικό σκύψιμο και έχει ελεγχθεί ότι παραμένει σταθερή.

Αποφεύγουμε αυτοσχέδιες κατασκευές που γλιστρούν ή εμποδίζουν την ασφαλή έξοδο του μαθητή από το θρανίο.

Γραφή και Λεπτή Κινητότητα

Θέση του υλικού

Το υλικό τοποθετείται σε θέση που μειώνει την παρατεταμένη μεγάλη κάμψη της κεφαλής και επιτρέπει στήριξη των άνω άκρων. Η κλίση ή ανύψωση της επιφάνειας μπορεί να δοκιμαστεί, αλλά διατηρείται μόνο όταν βελτιώνει την άνεση και τη λειτουργική συμμετοχή του συγκεκριμένου μαθητή.

Στο νηπιαγωγείο

Οι δραστηριότητες μπορούν να εναλλάσσονται ανάμεσα σε τραπέζι, όρθια θέση, χαμηλή επιφάνεια, παιχνίδι στο δάπεδο και κίνηση. Στο δάπεδο επιτρέπουμε ποικιλία λειτουργικών θέσεων, εφόσον το παιδί είναι άνετο, συμμετέχει και αλλάζει θέση χωρίς δυσκολία.

Οθόνες – Ψηφιακές δραστηριότητες

Η οθόνη τοποθετείται κεντρικά, ώστε ο μαθητής να μη διατηρεί το κεφάλι στραμμένο στο πλάι. Σε υπολογιστή, το επάνω μέρος της οθόνης βρίσκεται περίπου στο ύψος των ματιών ή λίγο χαμηλότερα, με απόσταση που επιτρέπει άνετη ανάγνωση χωρίς να σκύβει.

Μικρές παύσεις για ξεκούραση ματιών

Κατά την παρατεταμένη κοντινή εργασία, δίνουμε τακτικά την ευκαιρία στους μαθητές να κοιτάξουν μακριά, να ανοιγοκλείσουν τα μάτια και να αλλάξουν εστίαση. Αν αναφέρουν πονοκέφαλο, θολή όραση ή δυσκολία να δουν τον πίνακα, ενημερώνεται η οικογένεια.

Χρήση tablet

Ένα tablet μπορεί να διευκολύνει τη μάθηση, αλλά όταν μένει χαμηλά στο θρανίο συχνά οδηγεί σε μεγάλη κάμψη του κεφαλιού. Όπου είναι ασφαλές, χρησιμοποιείται σταθερή βάση και εξωτερικό πληκτρολόγιο για δραστηριότητες μεγάλης διάρκειας.

Σχολική τσάντα

Η τσάντα διατηρείται όσο το δυνατόν ελαφρύτερη και περιέχει μόνο τα απαραίτητα. Τα συχνά αναφερόμενα όρια 10 έως 15 τοις εκατό του σωματικού βάρους δεν αποτελούν καθολικά τεκμηριωμένο όριο πρόληψης πόνου. Η διάρκεια μεταφοράς, η εφαρμογή, η φυσική ικανότητα και τα συμπτώματα του παιδιού συνεκτιμώνται.

• Χρησιμοποιούνται και οι δύο ιμάντες ώμων, ρυθμισμένοι ώστε η τσάντα να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη.
• Τα βαρύτερα αντικείμενα τοποθετούνται στο τμήμα που βρίσκεται πλησιέστερα στην πλάτη.
• Η τσάντα δεν πρέπει να κρέμεται πολύ χαμηλά ούτε να είναι φαρδύτερη από τον κορμό του παιδιού.
• Το περιεχόμενο ελέγχεται συστηματικά και αφαιρούνται περιττά βιβλία, παιχνίδια και αντικείμενα.
• Το παιδί λυγίζει γόνατα και χρησιμοποιεί και τα δύο χέρια για να σηκώσει μια βαριά τσάντα.

Πότε χρειάζεται να ελαφρύνουμε την τσάντα

Κίνηση μέσα στην τάξη

Οι συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι οι κινητικές παύσεις στην τάξη αυξάνουν τη σωματική δραστηριότητα και μπορούν να ωφελήσουν την προσοχή και τη συμπεριφορά στην τάξη, χωρίς να τεκμηριώνεται μία μοναδική ιδανική διάρκεια ή ακολουθία κινήσεων.

Ενδεικτική παύση κίνησης δύο λεπτών

1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και τεντωνόμαστε προς τα πάνω δύο φορές.
2. Κάνουμε αργούς κύκλους των ώμων προς τα πίσω πέντε φορές.
3. Ανοίγουμε και κλείνουμε τις παλάμες δέκα φορές.
4. Βαδίζουμε ήρεμα επιτόπου για τριάντα δευτερόλεπτα.
5. Παίρνουμε δύο ήρεμες αναπνοές και επιστρέφουμε στη δραστηριότητα.

Η παραπάνω ακολουθία είναι πρακτικό παράδειγμα και όχι επικυρωμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο. Οι κινήσεις είναι προαιρετικές και προσαρμόζονται. Μαθητής με κινητικό περιορισμό, πόνο, ζάλη ή συγκεκριμένες ιατρικές οδηγίες συμμετέχει μόνο με ασφαλή εξατομικευμένη παραλλαγή.

Ιδέες χωρίς να χρειαστεί διακοπή του μαθήματος

• Μοίρασμα υλικού από τους μαθητές αντί για συνεχές πέρασμα από χέρι σε χέρι.
• Σύντομη απάντηση στον πίνακα ή σε σταθμούς εργασίας.
• Εναλλαγή καθιστής και όρθιας δραστηριότητας.
• Μικρή αλλαγή θέσης πριν από νέα εργασία γραφής ή οθόνης.

Πότε ζητάμε εξατομικευμένη αξιολόγηση

Η επίμονη δυσκολία δεν αντιμετωπίζεται με συνεχείς λεκτικές υπενθυμίσεις, όπως κάθισε ίσια. Καταγράφουμε τι παρατηρούμε, σε ποιες δραστηριότητες εμφανίζεται και αν επηρεάζει τη συμμετοχή ή την ασφάλεια.

Συνεργασία

Ο εκπαιδευτικός συζητά τις παρατηρήσεις με την οικογένεια και με τα αρμόδια μέλη της σχολικής ομάδας, χωρίς να δίδει διάγνωση. Όταν χρειάζεται, ζητείται συμβουλή από φυσικοθεραπευτή ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Λίστα ελέγχου τάξης

Μήνυμα προς τους μαθητές

Καθόμαστε άνετα, στηρίζουμε το σώμα μας και αλλάζουμε θέση όταν κουραζόμαστε. Δεν υπάρχει λόγος να μένουμε ακίνητοι ούτε να αγνοούμε τον πόνο. Ζητάμε βοήθεια όταν κάτι μας δυσκολεύει.

Βιβλιογ ραφία

[1] Brink Y, Louw QA. A systematic review of the relationship between sitting and upper quadrant musculoskeletal pain in children and adolescents. Manual Therapy. 2013;18(4):281-288. doi:10.1016/j.math.2012.11.003.

[2] Gouvali MK, Boudolos K. Match between school furniture dimensions and children’s anthropometry. Applied Ergonomics. 2006;37(6):765-773. doi:10.1016/j.apergo.2005.11.009.

[3] Castellucci HI, Arezes PM, Viviani CA. Mismatch between classroom furniture and anthropometric measures in Chilean schools. Applied Ergonomics. 2010;41(4):563-568. doi:10.1016/j.apergo.2009.12.001.

[4] Arefi MF, Babaei-Pouya A, Poursadeqiyan M. Investigating the match between anthropometric measures and classroom furniture dimensions in Iranian students with health approach: a systematic review. Journal of Education and Health Promotion. 2021;10:38. PMID:33688547.

[5] Sejdiu R, Braha-Mazreku S, Sejdiu M, Idrizi L, Bajraktari A. Mismatch between classroom furniture and anthropometric measures in children aged 3 to 6 years. BioResources. 2024;19(4):8679-8693. doi:10.15376/biores.19.4.8679-8693.

[6] Straker L, Burgess-Limerick R, Pollock C, Coleman J, Skoss R, Maslen B. Children’s posture and muscle activity at different computer display heights and during paper information technology use. Human Factors. 2008;50(1):49-61.
doi:10.1518/001872008X250575.

[7] Straker LM, Coleman J, Skoss R, Maslen BA, Burgess-Limerick R, Pollock CM. A comparison of posture and muscle activity during tablet computer, desktop computer and paper use by young children. Ergonomics. 2008;51(4):540-555.
doi:10.1080/00140130701711000.

[8] Mahdavi SB et al. Sedentary behavior and neck pain in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. Health Promotion Perspectives. 2022;12:240-248. doi:10.34172/hpp.2022.31.

[9] Calvo-Muñoz I, Kovacs FM, Roqué M, Gago Fernández I, Seco Calvo J. The association between the weight of schoolbags and low back pain among schoolchildren: systematic review, meta-analysis and individual patient data meta analysis. European Journal of Pain. 2020;24(1):91-109. doi:10.1002/ejp.1471.

[10] Masini A et al. Evaluation of school-based interventions of active breaks in primary schools: a systematic review and meta-analysis. Journal of Science and Medicine in Sport. 2020;23(4):377-384. doi:10.1016/j.jsams.2019.10.008.

[11] Daly-Smith AJ et al. Systematic review of acute physically active learning and classroom movement breaks on children’s physical activity, cognition, academic performance and classroom behaviour. BMJ Open Sport and Exercise Medicine.
2018;4:e000341. doi:10.1136/bmjsem-2018-000341.

[12] Norris E, van Steen T, Direito A, Stamatakis E. Physically active lessons in schools and their impact on physical activity, educational, health and cognition outcomes: systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine. 2020;54:826-838. doi:10.1136/bjsports-2018-100502.

[13] León-Domínguez A, Cansino-Román R, Martínez-Salas JM, Farrington DM. Clinical examination and imaging resources in children and adolescent back pain. Journal of Children’s Orthopaedics. 2023;17. doi:10.1177/18632521231215860.

Σημείωση

Το υλικό έχει ενημερωτικό και προληπτικό χαρακτήρα. Οι προσαρμογές για μαθητές με αναπηρία, νευρολογική ή μυοσκελετική πάθηση, μετεγχειρητική κατάσταση καθορίζονται εξατομικευμένα.

Επιμέλεια
Αλέξανδρος Μερεντίτης
Φυσικοθεραπευτής ΠΕ28

Δες όλες τις ειδήσεις και τα νέα τη στιγμή που συμβαίνουν

Διάβασε όλες τις σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις στο eDNews
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησέ μας στο X , στο Viber, στο Google News και στο Instagram
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube

Μοιράσου το άρθρο μας

 

Αν η εικόνα υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για να την αντικαταστήσουμε.  – If the images are subjected to copyright contact us in order to replace them.